Pranayama: Spostrzeżenia dr Geety S. Iyengar

W majowym wydaniu z 2002 roku czasopisma Dipika, poświęconego jodze Iyengar w Maida Vale, mieliśmy przyjemność opublikować wywiad z dr Geetą S. Iyengar, w którym omawia znaczenie pranayamy z Lois Steinberg. Składamy najgłębsze podziękowania Lois za pozwolenie na podzielenie się tą oświecającą rozmową.

Znaczenie Pranayamy

LS: Pranayama często stanowi trudną praktykę dla uczniów. Czy mogłabyś szerzej omówić jej znaczenie i jak można rozwijać praktykę pranayamy?

Geeta Iyengar: Rozumiem trudności. Wielu uczniów postrzega pranayamę jedynie jako ćwiczenie oddechowe, co może sprawiać, że wydaje się monotonne. Aby wzbudzić zainteresowanie tą praktyką, należy zgłębić doświadczenie. Joga zaczyna się na zewnątrz — przez asany — co pozwala ekstrawertycznym początkującym łatwiej pojąć tę praktykę. Jednak pranayama wymaga podróży w głąb siebie; wymaga introspekcji i wewnętrznego widzenia. Jak zauważył Patanjali, opanowanie asan musi poprzedzać praktykę pranayamy. Dopiero gdy ciało nauczy się odczuwać wrażliwość, równowagę i wewnętrzne ustawienia dzięki asanom, można naprawdę rozpocząć pranayamę.

Powszechną trudnością jest to, że uczniowie nie odczuwają od razu efektów pranayamy, co prowadzi ich do przekonania, że ich wysiłki są daremne. Nasza praktyka asan jednak na ogół daje natychmiastowe informacje zwrotne, takie jak zwiększona witalność, poprawa krążenia i klarowność umysłu. Pranayama jednak odsłania swoje korzyści z czasem.

Rozpoczęcie Praktyki Pranayamy

Aby zacząć, uczniowie powinni skupić się na relaksacji — zarówno ciała, jak i umysłu — podobnie jak w Savasanie. Często postrzegam Savasanę jako próg między asaną a pranayamą. Kiedy uczniowie relaksują się w Savasanie, stają się bardziej świadomi swojego oddechu, co pozwala umysłowi się uspokoić i połączyć z wewnętrzną energią. Ta świadomość pielęgnuje zainteresowanie pranayamą, podobnie jak zasiewanie ziarna, które stopniowo kiełkuje.

Zrozumienie oddechu jest kluczowe. Początkujący często mają wcześniejsze wyobrażenia o tym, jak powinien wyglądać oddech — długi, głęboki, kompletny. Takie oczekiwania mogą tworzyć przeszkody. Zamiast tego, powinni skupić się na odczuwaniu naturalnego rytmu swojego oddechu. Uważna praktyka Savasany, obserwowanie wdechu i wydechu umożliwia początkującym zaangażowanie się w inteligencję ich ciała: ruch płuc, żeber, brzucha oraz rozszerzanie i kurczenie się podczas oddechów. Ten dialog z oddechem wzmacnia ciekawość wobec pranamy. Polecam zaczynanie od Ujjayi i Viloma pranayamy ze względu na ich prostotę i skuteczność.

Praktyka Pranayamy w Związku z Asanami

LS: W odniesieniu do zagadnień praktycznych, kiedy najlepiej praktykować pranayamę w stosunku do asan?

Geeta Iyengar: Czas praktyki w dużej mierze zależy od postępów indywidualnych. Dla początkujących pranayama jest najlepiej praktykować po asanach.

LS: Nawet po intensywnej sesji asan?

Geeta Iyengar: Tak, po intensywnej praktyce ważne jest, aby poświęcić czas na Savasanę przed przejściem do pranayamy. Na przykład, jeśli ktoś praktykuje przez dwie godziny, może przeznaczyć 75-90 minut na asany, a następnie 10 minut na Savasanę i 20 minut na pranayamę. Praktykowanie asan pomaga rozwijać świadomość ciała, przygotowując do pranayamy.

W tym podejściu zmęczenie po asanach ustępuje w Savasanie, pozostawiając ciało odświeżonym i gotowym do praktyki pranayamy. Energia zgromadzona w asanach wspiera pranayamę, pozwalając uczniom skupić się na swoim oddechu z jasnością.

Postępy w Praktyce

LS: Czego mogą się spodziewać uczniowie w miarę postępów?

Geeta Iyengar: W miarę postępów uczniowie mogą zauważyć różnice w oddechu — wydechy stają się dłuższe, a wdechy głębsze. Rozwijanie tej świadomości jest kluczowe. Skupienie powinno przejść z „dobrze” lub „źle” na rozumienie subtelnych zmian w oddechu oraz tego, jak te zmiany związane są z ciałem i umysłem.

Dla zaawansowanych praktyków pranayama wymaga oddzielenia od asan. Gdy jest się do niego dostrojonym, dłuższe, dedykowane sesje przynoszą korzyści. Jednak początkujący mogą zacząć od integrowania obserwacji oddechu w Savasanie, co pozwala im połączyć się z ruchem oddechu.

Znaczenie Hanumana w Jodze

LS: Wspomniałaś o znaczeniu Hanumana w jodze — czy mogłabyś to wyjaśnić?

Geeta Iyengar: Hanuman znany jest jako Prana Dev, Pan Prany, ucieleśniający wszystkie pięć rodzajów Prany — Prana, Apana, Samana, Udana i Vyana. Jego mistrzostwo tych energii obdarza go niezwykłymi mocami. W opowieści o Ramajanie reprezentuje kosmiczne połączenie między Puruszą (duszą) a Prakriti (naturą). Prana to nie tylko oddech; to energia. Oddychanie pozwala nam zastosować tę energię i odkrywać jej głębię oraz czystość, łącząc nas z boskością w nas.

Uzdrawiająca Moc Pranayamy

LS: Pranayama osobiście pomogła mi w trudnych czasach.

Geeta Iyengar: Tak, pranayama ma głębokie zdolności uzdrawiające. Promuje kontrolę nad percepcjami sensorycznymi oraz ciałem fizycznym, wzmacniając układ nerwowy. Nawet jeśli uczniowie nie są zaznajomieni z pranayamą, rozpoczęcie od świadomości oddechu w Savasanie może wywołać reakcję uzdrawiającą.

Pranayama składa się z różnych form, z których każda rozwija się przez etapy. Ta stopniowa ewolucja jest podobna do rozkwitającego kwiatu. Początkowo praktyka pozostaje w formie nasienia, a w miarę postępów staje się coraz bardziej wyrafinowana i zrozumiana. W całym tym procesie najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa. Na przykład, stosowanie Bandhas wprowadza się stopniowo i powinno następować naturalnie, wraz ze wzrostem zrozumienia i umiejętności.

Ostatecznie, wrażliwość zdobyta dzięki uporządkowanym praktykom pozwala uczniom zidentyfikować, co trzeba odrzucić i jak mogą pogłębić swoją praktykę.